Phà Bình Khánh là bến phà nối phía Nhà Bè với xã Bình Khánh, cửa ngõ đường bộ duy nhất vào vùng Cần Giờ hiện nay. Xe máy, ô tô, xe tải, xe buýt và người đi bộ đều qua đây; phà chạy liên tục nhiều chuyến, có làn riêng cho xe máy và ô tô. Cách qua phà không phức tạp, nhưng thời gian chờ thay đổi rất nhiều theo giờ và ngày trong tuần.
Với người Cần Giờ, phà Bình Khánh là một phần của đời sống hằng ngày: đi làm, đi học, đi chợ đầu mối, đi bệnh viện tuyến trên. Với người đi chơi, đây là chặng đầu tiên và đôi khi là chặng mất thời gian nhất. Bài này mô tả cách qua phà theo kinh nghiệm chung, các khung giờ dễ đông, và những thói quen an toàn trên phà. Giờ chạy cụ thể, giá vé, biểu phí theo loại xe thay đổi theo quy định, nên luôn xem thông báo tại bến.
Phà Bình Khánh nằm ở đâu và vì sao quan trọng
Từ nội thành, người đi Cần Giờ thường chạy về phía nam qua khu vực quận 7 cũ, theo trục đường dẫn xuống Nhà Bè cho tới bến phà. Bến phía Nhà Bè nằm ở cuối trục đường đó, bên kia sông là bến phía Bình Khánh, nơi khởi đầu đường Rừng Sác. Hai bến cách nhau một đoạn sông rộng, nước đục phù sa, có tàu thuyền lớn nhỏ qua lại, vì đây là vùng sông dẫn ra biển của cả thành phố.
Vì vùng Cần Giờ được sông bao quanh, không có cây cầu đường bộ nào nối vào, phà Bình Khánh gánh toàn bộ lưu lượng xe ra vào. Mọi thứ đi bằng đường bộ, từ xe chở hải sản lên thành phố, xe chở vật liệu xây dựng xuống công trình, cho tới xe cứu thương chuyển bệnh nhân lên tuyến trên, đều qua đây. Bất cứ trục trặc nào ở phà, từ thời tiết xấu tới bảo trì phương tiện, đều ảnh hưởng tới cả vùng.
Cũng vì vậy, thành phố đã nhiều năm bàn và đưa vào kế hoạch dự án cầu Cần Giờ để thay thế bến phà này. Cho tới khi cầu đi vào sử dụng theo thông báo chính thức, phà Bình Khánh vẫn là con đường chính, và cách qua phà vẫn là kỹ năng cơ bản của người đi lại vùng này.
Các bước qua phà bằng xe máy
Qua phà bằng xe máy là cách phổ biến nhất. Trình tự dưới đây là cách làm thường gặp; ở bến có nhân viên điều tiết và biển chỉ dẫn, khi có khác biệt thì làm theo hướng dẫn tại chỗ.
- Khi tới gần bến, giảm tốc, đi theo làn dành cho xe máy; không chen sang làn ô tô dù làn đó đang trống.
- Mua vé hoặc làm thủ tục thanh toán theo hình thức bến đang áp dụng; chuẩn bị sẵn tiền lẻ hoặc phương tiện thanh toán để không làm chậm người phía sau.
- Chờ ở khu vực tập kết cho tới khi nhân viên ra hiệu cho xe máy xuống phà; tắt máy hoặc giữ chân chống khi đứng chờ lâu.
- Dắt hoặc chạy xe thật chậm xuống phà theo hướng dẫn, dừng sát xe phía trước, tắt máy, cài số hoặc gạt chân chống.
- Đứng cạnh xe trong suốt chuyến, không ngồi lên lan can, không đứng ở mép phà nơi không có rào chắn.
- Khi phà cập bến và có hiệu lệnh, nổ máy, đi chậm lên bờ theo thứ tự; không vượt, không bóp còi dồn người phía trước.
Phần lớn va quệt nhỏ ở bến phà xảy ra lúc lên xuống, khi nhiều người cùng nóng ruột. Đi chậm và giữ khoảng cách nửa bánh xe là đủ để tránh gần hết các rắc rối này.
Qua phà bằng ô tô: phần mất thời gian nhất
Ô tô qua phà theo làn riêng, xếp hàng theo thứ tự và được điều xuống phà theo sức chở từng chuyến. Ngày thường, giờ thấp điểm, ô tô có thể xuống ngay chuyến kế tiếp. Vào cuối tuần, đầu và cuối kỳ nghỉ lễ, hàng ô tô chờ có thể kéo dài trên đường dẫn vào bến, và chờ qua nhiều chuyến là chuyện thường.
Khi xếp hàng, nên tắt máy nếu thời gian chờ lâu và trời không quá nắng, để giảm khói và tiết kiệm nhiên liệu. Giữ khoảng cách vừa phải với xe trước, không để quá xa khiến xe khác chen vào. Lúc xuống phà, tài xế đi đúng vị trí nhân viên chỉ, kéo phanh tay, về số an toàn. Trong lúc phà chạy, nên ra khỏi xe theo hướng dẫn của bến nếu được yêu cầu, hoặc ít nhất mở hé cửa kính khi ngồi lại trong xe.
Xe tải và xe chở hàng có quy định riêng về tải trọng, khung giờ và vị trí trên phà. Nếu bạn chở vật liệu hay hàng cồng kềnh vào Cần Giờ, nên hỏi trước đơn vị quản lý bến về giới hạn đang áp dụng, tránh trường hợp tới nơi mới biết xe không được xuống phà vào giờ đó.
Khung giờ và ngày dễ đông, theo kinh nghiệm chung
Bảng dưới không phải lịch chính thức, mà là kinh nghiệm chung của người hay qua phà. Mức đông thực tế thay đổi theo mùa du lịch, thời tiết và sự kiện.
| Thời điểm | Chiều Nhà Bè → Bình Khánh | Chiều Bình Khánh → Nhà Bè |
|---|---|---|
| Sáng ngày thường | Vừa phải, có xe tải hàng và người đi làm vào Cần Giờ | Đông hơn: người Cần Giờ đi làm, đi học ở thành phố |
| Chiều ngày thường | Đông hơn: người đi làm trở về Cần Giờ | Vừa phải |
| Sáng thứ bảy, chủ nhật | Đông: dòng người đi chơi, về quê | Thường thoáng |
| Chiều tối chủ nhật | Thường thoáng | Đông nhất tuần: người đi chơi và người đi làm đầu tuần trở về |
| Đầu kỳ nghỉ lễ, Tết | Rất đông, ô tô chờ lâu | Vừa phải |
| Cuối kỳ nghỉ lễ, Tết | Vừa phải | Rất đông, nên đi sớm hoặc lùi sang hôm sau |
Mẹo đơn giản nhất: đi ngược dòng. Xuống Cần Giờ thật sớm và về trước giờ chiều tối nếu đi cuối tuần; người đi làm ngày thường thì tránh khung giờ đầu sáng ở chiều lên thành phố nếu giờ giấc cho phép.
An toàn trên phà: những điều không nên làm
Không ngồi trên xe máy khi phà chạy. Phà có lúc chòng chành khi gặp sóng tàu lớn hoặc gió mạnh. Đứng cạnh xe, tay giữ ghi đông, giúp bạn phản ứng nhanh hơn ngồi trên yên.
Không đứng ở mép phà hay khu vực cầu dẫn. Cầu dẫn là phần nâng hạ khi cập bến, nguy hiểm khi phà đang vào bờ. Mép phà nơi không có lan can là chỗ trượt chân dễ xảy ra, nhất là khi sàn ướt mưa.
Không nổ máy, chạy xe trước hiệu lệnh. Phà chưa áp sát và cố định thì cầu dẫn chưa an toàn. Nhiều người nóng vội nổ máy sớm, vừa ồn vừa khói, vừa dễ gây va chạm khi xe phía trước chưa đi.
Không để trẻ nhỏ chạy quanh trên phà. Sàn phà có xe, có khe hở, có mép nước. Trẻ em nên được người lớn giữ tay suốt chuyến.
Không bỏ qua phao cứu sinh và chỉ dẫn. Phương tiện chở khách trên sông phải có trang bị cứu sinh theo quy định. Để ý chỗ để phao khi lên phà là thói quen tốt, dù chuyến đi chỉ ngắn.
Người đi bộ và người đi xe buýt qua phà
Người không có xe vẫn qua phà được bằng cách đi bộ theo lối dành cho khách. Đây là cách người đi xe buýt thường làm: xuống xe ở bến phía Nhà Bè, mua vé hoặc qua cổng khách đi bộ theo hướng dẫn, lên phà, sang bến Bình Khánh rồi đón xe tiếp. Lối đi bộ thường được tách khỏi luồng xe, nhưng ở hai đầu bến vẫn có lúc người và xe đi gần nhau, nên đi theo vạch và nghe theo nhân viên.
Người lớn tuổi, người mang đồ nặng nên lên phà sớm trong lượt và đứng ở khu vực có mái che, có lan can. Trời mưa, sàn phà và cầu dẫn trơn, giày dép đế mềm bám tốt hơn. Nếu đi cùng trẻ em, giữ trẻ ở phía trong, xa mép nước.
Một thói quen nhỏ mà người địa phương hay làm là xem giờ chuyến xe buýt cuối ở phía bên kia trước khi qua phà vào buổi chiều tối. Qua phà rồi mới biết hết xe là tình huống khá phiền, vì bến phà về đêm không phải chỗ dễ tìm phương tiện.
Phà Bình Khánh trong đời sống người Cần Giờ
Với người đi chơi, phà chỉ là một chặng. Với người Cần Giờ, phà là nhịp sống. Học sinh cấp ba, sinh viên học ở thành phố qua phà mỗi sáng; tiểu thương mang hải sản lên chợ đầu mối từ lúc trời còn tối; người bệnh chuyển lên bệnh viện tuyến trên phải tính thời gian qua sông; công nhân làm ở khu công nghiệp phía Nhà Bè và quận 7 cũ đi về mỗi ngày. Lịch sinh hoạt của nhiều gia đình được sắp theo những khung giờ phà ít đông.
Vì vậy, khi phà có trục trặc hay điều chỉnh, tác động lan ra rất xa. Một buổi phà giãn chuyến vì thời tiết có thể khiến học sinh trễ giờ học, hàng tươi chậm lên chợ, người đi khám lỡ hẹn. Người địa phương quen với chuyện đó, thường dặn nhau qua nhóm chat, qua người quen ở bến, và luôn chừa dư thời gian khi có việc quan trọng ở thành phố.
Hiểu nhịp này cũng giúp người đi chơi cư xử dễ chịu hơn ở bến: xếp hàng đúng làn, không chen lấn, nhường người già và người chở hàng nặng. Những người đứng cạnh bạn trên phà phần lớn đang trên đường đi làm, đi học, chứ không phải đi chơi như bạn.
Những dịp phà đông bất thường trong năm
Ngoài cuối tuần và các kỳ nghỉ lễ chung của cả nước như Tết Nguyên đán, Giỗ Tổ, 30/4 và 1/5, Quốc khánh, phà Bình Khánh còn đông vào những dịp riêng của vùng Cần Giờ. Lễ hội Nghinh Ông ở Cần Thạnh, thường tổ chức vào khoảng giữa tháng Tám âm lịch, kéo theo dòng người từ thành phố và các tỉnh lân cận xuống dự; những ngày này lượng xe qua phà tăng rõ.
Mùa hè, khi học sinh nghỉ học, các gia đình hay đưa con xuống biển Cần Giờ vào cuối tuần; lượng khách đi chơi cuối tuần mùa hè thường nhiều hơn mùa mưa. Những ngày trước và sau Tết, dòng người về quê và đi chơi đầu năm cũng làm bến phà kín xe nhiều giờ liền.
Vào các dịp này, đơn vị quản lý bến thường tăng cường phương tiện và nhân lực, có khi phân luồng tạm. Người đi nên theo dõi thông báo trước ngày đi, chuẩn bị tâm lý chờ lâu, và nếu linh hoạt được thì lùi chuyến về sang sáng sớm hôm sau để tránh đỉnh đông.
Câu hỏi thường gặp
Phà Bình Khánh có chạy ban đêm không?
Theo kinh nghiệm của người đi lại nhiều năm, bến phà phục vụ cả ban ngày lẫn ban đêm nhưng về khuya chuyến thưa hơn. Giờ chạy và tần suất cụ thể do đơn vị quản lý quyết định và có thể điều chỉnh, nên xem thông báo tại bến trước khi đi muộn.
Qua phà Bình Khánh mất bao lâu?
Riêng thời gian phà chạy giữa hai bờ chỉ là một quãng ngắn. Phần mất thời gian là chờ: ngày thường thấp điểm gần như không chờ, còn cuối tuần, lễ Tết thì ô tô có thể chờ qua nhiều chuyến.
Đi bộ có qua phà được không?
Được. Người đi bộ, người đi xe buýt qua phà theo lối dành riêng cho khách, theo hướng dẫn của nhân viên bến. Nên đi theo vạch, tránh luồng xe máy và ô tô ở hai đầu bến.
Ngày gió lớn phà có ngưng không?
Khi thời tiết quá xấu hoặc có cảnh báo, đơn vị quản lý có thể tạm dừng hoặc giãn chuyến để bảo đảm an toàn. Những trường hợp này thường có thông báo; nếu đang gặp giông lớn ở bến, nên kiên nhẫn chờ thay vì ép đi.
Xe tải nặng có qua phà Bình Khánh được không?
Phà có giới hạn tải trọng và có thể có khung giờ riêng cho xe tải. Nếu chở hàng nặng hoặc xe tải lớn, hãy hỏi trước đơn vị quản lý bến về quy định đang áp dụng để tránh bị từ chối tại chỗ.
Khi có cầu Cần Giờ thì phà Bình Khánh còn chạy không?
Điều này phụ thuộc vào phương án của thành phố khi cầu đưa vào sử dụng. Bài này không đoán trước; khi có quyết định chính thức về việc duy trì hay ngưng bến phà, thông tin sẽ được công bố rộng rãi.