Vùng Cần Giờ thấp, sát biển và nằm giữa mạng lưới sông rạch, nên mùa triều cường (thường dồn vào các tháng cuối năm dương lịch, quanh ngày rằm và mùng một âm lịch) một số đoạn đường nhánh và đường ven sông có thể ngập vào giờ nước lớn. Mùa mưa thì có giông bất chợt trên những quãng đường trống. Đi xe máy trong hai mùa này cần biết chọn giờ, chọn đường và chăm xe kỹ hơn vì nước ngập ở đây là nước mặn, nước lợ.
Bài này dành cho cả người địa phương mới chuyển tới lẫn người hay xuống Cần Giờ: cách đọc lịch triều, cách vượt đoạn ngập an toàn, xử lý xe sau khi lội nước mặn, và cách tránh giông sét trên đường Rừng Sác.
Vì sao Cần Giờ ngập theo triều chứ không chỉ theo mưa
Ở nội thành, người ta quen nói ngập vì mưa lớn và cống thoát chậm. Ở Cần Giờ, nguyên nhân chính của những đợt ngập ven sông lại là thuỷ triều. Vùng đất này thấp, nhiều nơi chỉ cao hơn mực nước sông lúc triều lớn một chút. Khi triều lên đỉnh trong mùa triều cường, nước sông và nước biển dâng tràn qua bờ thấp, theo các rạch nhỏ len vào khu dân cư và mặt đường.
Triều ở vùng này có nhịp lên xuống trong ngày, và có chu kỳ lớn nhỏ theo tháng âm lịch: quanh ngày rằm và mùng một thường là triều cường, quanh ngày mùng tám và hai mươi ba là triều kém. Thêm vào đó là chu kỳ theo mùa: các tháng cuối năm dương lịch thường có những đỉnh triều cao nhất năm, nhất là khi gặp gió chướng thổi dồn nước vào bờ.
Mưa lớn trùng lúc triều cường là tình huống nặng nhất: nước mưa không thoát ra sông kịp vì sông đang đầy, nước sông lại tràn vào. Những đoạn đường thấp có thể ngập sâu hơn hẳn ngày thường. Trục đường Rừng Sác phần lớn được đắp cao nên ít bị ảnh hưởng hơn các đường nhánh, đường ven sông trong khu dân cư.
Đọc lịch triều và chọn giờ đi
Người Cần Giờ thường thuộc lịch triều qua kinh nghiệm. Người mới có thể tự làm theo các bước sau để tránh giờ ngập.
- Xem âm lịch: những ngày quanh rằm và mùng một trong mùa triều cường là những ngày cần để ý nhất.
- Tìm bảng dự báo thuỷ triều do cơ quan khí tượng thuỷ văn công bố cho khu vực TP.HCM; chú ý giờ đỉnh triều trong ngày.
- Theo dõi các bản tin cảnh báo triều cường của thành phố vào cuối năm; khi có cảnh báo đỉnh triều vượt mức báo động, ngập ven sông gần như chắc chắn.
- Tránh đi qua các đoạn đường nhánh thấp, đường ven sông vào khoảng thời gian trước và sau giờ đỉnh triều; đi sớm hơn hoặc chờ nước rút.
- Hỏi người địa phương về những đoạn đường hay ngập nhất ở khu bạn ở; mỗi xóm có những điểm trũng riêng mà bảng dự báo không nói được.
Sau vài tuần sống ở đây, phần lớn người mới tự hình thành nhịp quen: nhìn lịch âm, nhìn nước ở mép rạch trước nhà là biết hôm nay đi giờ nào.Một điểm nữa: lịch triều cho biết giờ nước lớn ở trạm đo, còn nước ở mỗi xóm lên chậm hoặc sớm hơn vài chục phút tuỳ vị trí so với sông lớn. Vì vậy, đừng tính sát giờ; nên chừa một khoảng dư trước và sau đỉnh triều, và quan sát mực nước thực tế ngoài rạch.
Vượt đoạn đường ngập cho an toàn
Đánh giá độ sâu trước khi chạy vào. Quan sát xe khác đi trước, nhìn mức nước so với lề, cột điện, bậc thềm nhà dân. Nếu không thấy rõ mặt đường, không biết sâu tới đâu, đừng liều. Đường nhánh ven sông có thể có ổ gà, mép kè, cống hở chìm dưới nước.
Đi chậm, đều ga, không dừng giữa chừng. Giữ ga đều để nước không tràn vào ống xả, đi chậm để không tạo sóng hắt vào xe người khác và vào nhà dân. Không đổi số, không phanh gấp khi đang ở giữa đoạn ngập.
Tránh đi sát mép đường giáp sông. Mép đường giáp sông, giáp rạch là chỗ nguy hiểm nhất khi ngập, vì không nhìn thấy ranh giới giữa mặt đường và lòng rạch. Đi giữa đường, theo vệt bánh của xe trước.
Xe tắt máy giữa nước thì dắt ra. Không cố đề nổ liên tục khi xe chết máy trong nước, vì có thể làm nước vào sâu hơn trong động cơ. Dắt xe lên chỗ cao, để ráo, nhờ thợ kiểm tra nếu nghi nước đã vào máy.
Nhường đường, đừng tạo sóng. Ô tô chạy nhanh qua đoạn ngập tạo sóng lớn đánh vào xe máy và nhà dân. Người đi ô tô nên chạy thật chậm, người đi xe máy nên chờ ô tô qua hẳn rồi mới đi.
Nước mặn và chiếc xe máy của bạn
Khác với nước mưa ở nội thành, nước ngập ở Cần Giờ thường là nước mặn hoặc nước lợ. Muối bám vào khung xe, nan hoa, đĩa phanh, dây điện, các mối hàn, và gây rỉ sét nhanh hơn nhiều. Người dân ven biển hiểu rõ chuyện này: xe máy ở vùng biển xuống cấp nhanh hơn xe ở thành phố nếu không được rửa thường xuyên.
Sau mỗi lần lội nước mặn, cách làm đơn giản nhất là rửa xe bằng nước ngọt càng sớm càng tốt, nhất là gầm xe, bánh xe, phanh và các chỗ khuất. Không cần dùng hoá chất mạnh; quan trọng là xả trôi muối. Để xe ráo nước trước khi cất vào nhà.
Xe đi lội nước thường xuyên nên được kiểm tra định kỳ hệ thống phanh, dầu máy, lọc gió, dây điện và bugi ở tiệm sửa xe có uy tín. Nếu thấy phanh kém ăn, xe khó nổ, đèn chập chờn sau khi lội nước, đưa xe tới thợ kiểm tra thay vì tự tháo các bộ phận an toàn như phanh. Người dân ven biển còn hay xịt thêm lớp dầu chống rỉ cho các chi tiết kim loại lộ ra; hỏi thợ về cách làm phù hợp với loại xe của mình.
Nếu xe thường xuyên đi qua nước mặn, chủ xe cũng nên để ý các vết rỉ đầu tiên ở chân chống, ốc bắt biển số, vành bánh; xử lý sớm từ những chỗ nhỏ đỡ tốn kém hơn nhiều so với khi rỉ đã ăn sâu.
Giông và sét trên đường Rừng Sác
Mùa mưa, giông ở Cần Giờ thường kéo tới từ phía biển, kèm gió giật mạnh và sấm sét. Trên đoạn đường xuyên rừng, người đi xe máy là vật cao nhất giữa vùng trống trải, và gió giật có thể đẩy xe lệch làn rất nhanh. Đây là tình huống nguy hiểm hơn nhiều so với một cơn mưa rào ở thành phố.
Khi thấy mây đen kéo tới nhanh, gió đổi chiều và mạnh lên, cách khôn ngoan là dừng ở khu dân cư gần nhất, trú trong nhà, quán, cửa hàng có mái chắc chắn. Không trú dưới gốc cây đơn độc, không đứng trên cầu, không đứng ngoài trời cầm vật kim loại cao. Nếu đang ở giữa đoạn rừng, giảm tốc mạnh, bật đèn, đi sát lề, sẵn sàng dừng hẳn khi tầm nhìn quá kém.
Sau cơn giông, đường có thể có cành cây gãy, lá rụng dày, vũng nước sâu. Chạy chậm lại trong một quãng, đừng vội tăng tốc để bù thời gian đã chờ.
Hai mùa, hai kiểu rủi ro khác nhau
Bảng dưới gom các rủi ro chính theo từng mùa để người đi xe máy chuẩn bị đúng thứ cần thiết.
| Mùa | Rủi ro chính | Chuẩn bị nên có |
|---|---|---|
| Mùa triều cường (các tháng cuối năm dương lịch) | Đường nhánh, đường ven sông ngập theo giờ triều; nước mặn làm xe rỉ | Lịch triều, ủng hoặc dép đi nước, rửa xe nước ngọt sau khi lội |
| Mùa mưa | Giông, gió giật, sét trên đường trống; mặt đường trơn | Áo mưa liền, đèn xe tốt, túi chống nước, biết các điểm trú trong khu dân cư |
| Mùa khô | Nắng gắt, gió chướng ngang đường, bụi | Áo chống nắng, nước uống, kính, giữ tay lái chắc khi lên cầu |
| Quanh năm | Đường vắng ở đoạn rừng, đi đêm | Đi theo nhóm, đổ đầy xăng, báo lộ trình cho người nhà |
Không có mùa nào hoàn toàn dễ đi. Nhưng mỗi mùa chỉ có vài rủi ro chính, và người chuẩn bị đúng thì hầu như không gặp rắc rối.
Người mới chuyển tới Cần Giờ nên quen những gì
Người từ nội thành chuyển xuống Cần Giờ sống, đi làm thường mất một mùa đầu để quen với nhịp triều. Những tuần đầu, nên hỏi hàng xóm những đoạn đường nào hay ngập, ngập vào khoảng giờ nào, đi đường nào thay thế. Mỗi khu dân cư ở Bình Khánh, An Thới Đông, Cần Thạnh cũ đều có những điểm trũng quen thuộc.
Nếu nhà ở gần sông rạch, nên để xe ở chỗ cao, không để xe qua đêm ở sân thấp vào những đêm triều cường. Đồ đạc dưới sàn nhà, giấy tờ quan trọng cũng nên để trên cao vào mùa này. Những chuyện nhỏ như vậy giúp tránh cảnh sáng dậy thấy xe ngâm nửa bánh trong nước mặn.
Cuối cùng, hãy giữ thói quen theo dõi cảnh báo thời tiết và triều cường của thành phố. Chính quyền địa phương thường thông báo khi có đỉnh triều cao, kèm hướng dẫn cho người dân ven sông. Biết trước một ngày là đủ để sắp xếp lại giờ đi làm, đi chợ cho phù hợp.
Đi ô tô trong mùa triều cường
Ô tô ít bị ảnh hưởng bởi những đoạn ngập nông hơn xe máy, nhưng lại có rủi ro riêng. Gầm xe, hệ thống phanh, các khớp nối và đường ống phía dưới tiếp xúc trực tiếp với nước mặn khi lội qua đoạn ngập. Nếu thường xuyên đi Cần Giờ vào mùa triều cường, nên rửa gầm xe bằng nước ngọt sau những chuyến có lội nước, và hỏi gara về việc kiểm tra định kỳ các bộ phận dễ rỉ.
Lội nước sâu bằng ô tô là quyết định cần thận trọng: nước vào cửa hút gió có thể làm hỏng động cơ, và chi phí sửa chữa lớn hơn nhiều so với thời gian chờ nước rút. Những đường nhánh hẹp ven sông, ô tô còn khó quay đầu nếu phía trước ngập sâu hơn dự đoán. Khi không chắc, dừng lại ở chỗ cao, hỏi người dân, hoặc chờ qua đỉnh triều.
Người đi ô tô cũng nên nhớ rằng mình là một phần của vấn đề sóng nước. Xe chạy nhanh qua đoạn ngập đẩy sóng vào nhà dân, làm nước tràn qua bậc cửa, làm xe máy bên cạnh chao đảo. Ở những khu dân cư ven sông Cần Giờ, cư dân rất để ý chuyện này; chạy chậm không chỉ là an toàn mà còn là lịch sự với người sống ở đó.
Câu hỏi thường gặp
Triều cường ở Cần Giờ thường vào tháng nào?
Theo quy luật chung của vùng TP.HCM, các đỉnh triều cao trong năm thường rơi vào các tháng cuối năm dương lịch, quanh ngày rằm và mùng một âm lịch. Mức cụ thể từng năm khác nhau; xem dự báo của cơ quan khí tượng thuỷ văn.
Đường Rừng Sác có bị ngập khi triều cường không?
Trục đường Rừng Sác phần lớn được đắp cao nên ít bị ngập hơn. Các đường nhánh, đường ven sông trong khu dân cư mới là nơi dễ ngập vào giờ đỉnh triều. Hỏi người địa phương về điểm trũng cụ thể.
Xe máy lội nước mặn xong cần làm gì?
Rửa xe bằng nước ngọt càng sớm càng tốt, chú ý gầm, bánh, phanh và các chỗ khuất, rồi để ráo. Nếu xe có dấu hiệu bất thường như phanh kém, khó nổ, đèn chập chờn, đưa xe đi thợ kiểm tra.
Đang đi trên đường Rừng Sác gặp giông thì làm gì?
Giảm tốc, bật đèn, tìm chỗ trú chắc chắn trong khu dân cư gần nhất. Không trú dưới gốc cây đơn độc, không dừng trên cầu. Nếu ở giữa đoạn rừng, đi chậm sát lề và dừng hẳn khi tầm nhìn quá kém.
Xem lịch thuỷ triều ở đâu?
Cơ quan khí tượng thuỷ văn công bố bảng dự báo thuỷ triều và các bản tin cảnh báo triều cường cho khu vực TP.HCM. Báo chí và chính quyền địa phương cũng thường đăng lại các cảnh báo này vào mùa triều cường.
Ô tô có nên đi qua đoạn đường ngập không?
Chỉ khi biết chắc độ sâu thấp hơn mức an toàn của xe và mặt đường không có hố, mép kè. Đi thật chậm để không tạo sóng. Nếu không chắc, nên chờ nước rút hoặc đi đường khác.