Đi lại giữa bốn xã Cần Giờ: đường liên xã, xe ôm, ghe xuồng và khoảng cách thật

Từ 1/7/2025, vùng huyện Cần Giờ cũ được tổ chức thành bốn xã: Bình Khánh ở phía bắc gần phà, An Thới Đông ở giữa và mạn tây nam (gồm cả vùng Lý Nhơn cũ), xã Cần Giờ ở vùng biển phía nam (Cần Thạnh và Long Hòa cũ), và xã đảo Thạnh An. Ba xã trên đất liền nối với nhau bằng trục đường Rừng Sác và các đường nhánh; Thạnh An chỉ đi được bằng đường thuỷ.

Người mới chuyển tới, người làm việc lưu động, giáo viên, cán bộ được điều về vùng này thường bất ngờ vì khoảng cách giữa các khu dân cư xa hơn họ nghĩ. Bài này mô tả bức tranh đi lại bên trong vùng: trục nào nối xã nào, phương tiện nào phổ biến, khi nào cần dùng ghe xuồng, và những điều người mới nên biết để sắp xếp công việc hằng ngày.

Bốn xã nằm thế nào trên bản đồ

Hãy hình dung vùng Cần Giờ như một dải đất dài kéo từ phà Bình Khánh ở phía bắc xuống biển ở phía nam, bao quanh bởi sông lớn và cắt ngang dọc bởi vô số rạch. Xã Bình Khánh nằm ở đầu phía bắc, gần thành phố nhất, gồm vùng Bình Khánh và Tam Thôn Hiệp cũ cùng một phần An Thới Đông cũ. Đây là nơi đông dân, nhiều cửa hàng, gắn với bến phà.

Xã An Thới Đông chiếm phần giữa và mạn tây nam, gồm phần còn lại của An Thới Đông cũ và toàn bộ Lý Nhơn cũ, vùng có nhiều đầm nuôi, ruộng muối, khu dân cư ven sông, và khu du lịch sinh thái Vàm Sát. Xã Cần Giờ mới ở đầu phía nam, vùng biển Cần Thạnh và Long Hòa cũ, nơi tập trung dân cư, chợ, bãi biển và nhiều cơ quan. Thạnh An là xã đảo ở phía đông, tách khỏi đất liền bởi sông nước.

Điều cần nhớ: tên "xã Cần Giờ" bây giờ chỉ vùng biển phía nam, không phải cả vùng như "huyện Cần Giờ" trước kia. Khi ai đó nói "xuống Cần Giờ", họ thường nói cả vùng; khi giấy tờ ghi "xã Cần Giờ", đó là vùng Cần Thạnh – Long Hòa cũ. Nhầm hai cách hiểu này là nguyên nhân của không ít cuộc hẹn sai chỗ.

Đi từ xã này sang xã kia: bức tranh chung

Bảng dưới mô tả cách đi giữa các xã theo kinh nghiệm chung, không ghi số cây số chính xác vì còn tuỳ điểm xuất phát và điểm đến trong mỗi xã.

Nhìn bảng sẽ thấy trục Rừng Sác giống một hành lang chung: đi giữa các xã trên đất liền gần như luôn phải dùng tới một đoạn của nó.

Phương tiện người địa phương dùng hằng ngày

Xe máy là chính. Gần như mọi gia đình có xe máy, dùng cho mọi việc: đi làm, đi chợ, chở con đi học, chở hàng. Đường nhánh nhỏ, ven kênh, xe máy là phương tiện linh hoạt nhất.

Xe đạp cho học sinh và quãng ngắn. Học sinh ở gần trường thường đi xe đạp. Trên trục chính, xe đạp đi sát lề, cần áo sáng màu khi trời chập choạng.

Xe ôm cho người không có xe. Ở các khu đông như quanh bến phà Bình Khánh, chợ ở vùng biển, thường có xe ôm truyền thống. Thoả thuận rõ điểm đến trước khi đi; với quãng xa, hỏi trước người dân về mức chung để không bị bất ngờ.

Xe buýt nội vùng. Tuyến xe buýt chạy dọc trục chính phục vụ việc đi giữa các khu dân cư lớn. Giờ chuyến bám theo nhịp sinh hoạt; tra lộ trình hiện hành trước khi dựa vào.

Ghe xuồng cho nơi không có đường. Ở những khu đầm nuôi, chòi canh, ruộng muối sâu trong rừng, hay sang bờ rạch đối diện không có cầu, ghe xuồng vẫn là phương tiện quen thuộc.

Ghe xuồng: phương tiện cũ vẫn còn đất dụng võ

Trước khi có đường Rừng Sác và các đường bê tông, người Cần Giờ đi lại chủ yếu bằng ghe xuồng trên mạng lưới sông rạch. Ngày nay, đường bộ đã thay thế phần lớn, nhưng ghe xuồng chưa biến mất. Người nuôi tôm, nuôi hàu, người giữ rừng, người làm muối vẫn dùng xuồng để ra đầm, ra bãi, tới những chòi canh mà đường bộ không vào được.

Với người ngoài, đi xuồng là trải nghiệm thú vị nhưng cần cẩn thận. Xuồng nhỏ dễ chòng chành, ngồi phải giữ thăng bằng, không đứng dậy đột ngột, không chồm người ra mép. Mặc áo phao, nhất là với trẻ em và người không biết bơi. Đi theo người quen đường, quen con nước; rạch trong rừng ngập mặn có thể cạn trơ đáy khi nước ròng, xuồng mắc lại phải chờ nước lên.

Khi đi trên sông lớn, xuồng nhỏ phải tránh xa luồng tàu lớn và tránh sóng tàu. Ban đêm, xuồng ghe phải có đèn. Những quy tắc này người địa phương thuộc từ bé, người mới thì nên học từ họ trước khi tự chèo chống.

Khoảng cách thật và cách sắp xếp công việc

Người mới tới hay đánh giá thấp quãng đường bên trong vùng. Từ Bình Khánh xuống vùng biển là gần hết chiều dài trục Rừng Sác; từ vùng Lý Nhơn cũ ra trục chính cũng là một quãng không ngắn. Một ngày phải đi lại giữa nhiều xã, chẳng hạn làm giấy tờ ở xã này, đi khám ở xã kia, mua vật tư ở xã khác, có thể chiếm trọn buổi.

Vì vậy, người địa phương thường gom việc: đã xuống vùng biển thì làm luôn các việc ở đó, đã lên Bình Khánh thì tranh thủ qua phà làm việc ở thành phố. Giáo viên, cán bộ được điều động thường chọn nơi ở gần chỗ làm, hoặc đi chung xe với đồng nghiệp. Người làm nghề lưu động như sửa chữa, giao hàng sắp lịch theo cụm khu vực trong ngày.

Với các thủ tục hành chính, sau 7/2025 mỗi xã có nơi tiếp nhận hồ sơ của mình, và một số thủ tục có thể nộp trực tuyến hoặc nộp ở nơi thuận tiện. Biết điều này giúp người dân ở xa trung tâm xã đỡ phải đi lại nhiều; chi tiết nằm ở mục thủ tục hành chính của trang.

Học sinh và người đi làm: nhịp đi lại mỗi ngày

Buổi sáng sớm ở Cần Giờ, trục Rừng Sác và các đường nhánh đầy học sinh đi xe đạp, phụ huynh chở con bằng xe máy, người đi làm ở các khu dân cư khác hay lên phà sang thành phố. Trường học các cấp phân bố theo khu dân cư; học sinh cấp ba nhiều em phải đi khá xa, có em đi xe buýt, có em được gia đình đưa đón. Giờ tan trường buổi trưa và chiều, quanh các trường là những đoạn đường cần đi chậm nhất.

Người làm việc ở vùng biển, như ở chợ, ở các cơ sở du lịch, hàng quán, nhiều người ở Bình Khánh hay An Thới Đông đi xuống mỗi ngày; ngược lại có người ở vùng biển đi lên Bình Khánh làm việc hoặc qua phà. Dòng đi làm này tạo ra hai đợt đông nhỏ trên trục Rừng Sác vào sáng sớm và chiều muộn, nhẹ hơn nhiều so với nội thành nhưng đủ để người mới nhận ra.

Người mới tới chọn chỗ ở nên tính tới quãng đường hằng ngày của cả nhà: chỗ làm của mình, trường của con, chợ, trạm y tế. Ở gần trục chính thì đi lại dễ hơn, nhưng ồn và bụi hơn; ở sâu trong đường nhánh thì yên tĩnh, nhưng mùa triều cường và mùa mưa đi lại vất vả hơn. Không có lựa chọn nào đúng cho mọi người, chỉ có lựa chọn hợp với nhịp sống của từng nhà.

Lời khuyên cho người mới chuyển tới

Những điểm dưới đây gom từ kinh nghiệm chung của người từ nơi khác về sống và làm việc ở vùng Cần Giờ.

• Học đường qua người địa phương, không chỉ qua ứng dụng bản đồ; nhiều đường bê tông nhỏ, lối tắt ven kênh chưa có hoặc sai trên bản đồ.
• Nhớ tên ấp, tên cầu, tên chợ gần nơi mình ở; người Cần Giờ chỉ đường theo những mốc đó nhiều hơn theo số nhà.
• Giữ xe máy trong tình trạng tốt, rửa xe thường xuyên vì nước mặn, mang theo bộ đồ sửa xe đơn giản khi đi đường xa.
• Biết điểm đổ xăng, sửa xe, cửa hàng tạp hoá gần nhà và ở các khu dân cư dọc đường mình hay đi.
• Để ý lịch triều và thời tiết, nhất là nếu nhà ở gần sông rạch hay hay đi đường nhánh.
• Lưu số khẩn cấp chung và số của chính quyền xã nơi mình ở khi có thông báo công khai.

Sau một vài tháng, vùng Cần Giờ sẽ không còn rộng như cảm giác ban đầu: những quãng đường quen thuộc sẽ trở thành nhịp sống, như với người địa phương.

Đi đêm và đi trong những ngày thời tiết xấu

Bên trong vùng, đi đêm giữa các xã đồng nghĩa với việc đi qua những đoạn rừng vắng trên trục Rừng Sác hoặc những đường nhánh ven sông ít đèn. Người địa phương vẫn đi, nhưng họ quen đường và biết những chỗ cần chậm lại. Người mới nên hạn chế đi đêm một mình trong những tuần đầu, và nếu phải đi, nên báo cho người nhà, đồng nghiệp lộ trình.

Những ngày giông bão hay có cảnh báo thời tiết, việc đi lại giữa các xã, nhất là ra xã đảo Thạnh An, có thể bị gián đoạn. Chính quyền địa phương thường thông báo các biện pháp như tạm dừng tàu khách, khuyến cáo hạn chế ra đường. Theo dõi những thông báo đó và hoãn những chuyến không cần thiết là lựa chọn an toàn nhất.

Cuối cùng, đừng quên rằng vùng Cần Giờ rộng và thưa, lực lượng cứu hộ cứu nạn cần thời gian để tới hiện trường. Phòng tránh luôn dễ hơn xử lý: đi chậm, đi đúng làn, không uống rượu bia khi lái xe, đội mũ bảo hiểm, mặc áo phao khi đi ghe xuồng.

Câu hỏi thường gặp

Xã Cần Giờ mới gồm những vùng nào?

Xã Cần Giờ mới được hình thành từ thị trấn Cần Thạnh và xã Long Hòa cũ, là vùng biển ở phía nam. Đây không phải toàn bộ huyện Cần Giờ trước 7/2025; cả vùng cũ nay là bốn xã Cần Giờ, Bình Khánh, An Thới Đông và Thạnh An.

Vùng Lý Nhơn cũ nay thuộc xã nào?

Theo phương án sắp xếp có hiệu lực từ 1/7/2025, xã Lý Nhơn cũ được nhập vào xã An Thới Đông mới, cùng với phần còn lại của xã An Thới Đông cũ. Muốn biết chính xác ấp nhà mình thuộc xã nào, hỏi chính quyền xã hoặc tra văn bản chính thức.

Tam Thôn Hiệp cũ nay thuộc xã nào?

Xã Tam Thôn Hiệp cũ được nhập vào xã Bình Khánh mới, cùng với xã Bình Khánh cũ và một phần xã An Thới Đông cũ. Đi lại từ Tam Thôn Hiệp chủ yếu qua trục Rừng Sác và các đường nhánh.

Có xe buýt đi giữa các xã trong Cần Giờ không?

Có tuyến xe buýt chạy dọc trục chính nối các khu dân cư lớn, nhưng không phải ấp nào cũng có xe buýt đi qua. Tra lộ trình và giờ chạy hiện hành trên ứng dụng xe buýt của thành phố trước khi dựa vào.

Đi từ Bình Khánh xuống vùng biển Cần Giờ mất bao lâu?

Quãng đường gần bằng chiều dài trục Rừng Sác, khoảng ba mươi mấy cây số tuỳ điểm đầu và điểm cuối. Thời gian phụ thuộc phương tiện và tốc độ; đi xe máy với tốc độ an toàn thường mất một quãng đáng kể, nên đừng hẹn quá sát giờ.

Người không biết bơi có nên đi xuồng trong rừng ngập mặn không?

Có thể đi nếu mặc áo phao suốt chuyến, đi cùng người quen đường, quen con nước, và ngồi yên trên xuồng. Không đứng dậy đột ngột, không chồm ra mép. Trẻ em luôn phải mặc áo phao và có người lớn giữ.