Kinh doanh du lịch ở Cần Giờ là kinh doanh theo nhịp: cuối tuần đông, ngày thường vắng; lễ Tết và mùa hè cao điểm, mùa mưa thấp điểm. Cơ sở sống bền là cơ sở quản lý được dòng tiền theo mùa, có lực lượng lao động thời vụ tin cậy, giữ được khách quen và có thêm nguồn thu cho ngày vắng. Bài toán này đúng với quán ăn, homestay, nhà nghỉ, dịch vụ đưa khách đi ghe, cho thuê xe, bán đặc sản.
Bài viết dành cho chủ hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ trong ngành du lịch, dịch vụ ở vùng Cần Giờ (bốn xã Bình Khánh, An Thới Đông, Cần Giờ, Thạnh An từ 7/2025). Mọi con số trong bài là ví dụ giả định để minh hoạ cách tính.
Nhịp khách của một điểm đến gần thành phố
Cần Giờ là điểm đến trong ngày hoặc qua đêm của người TP.HCM và các tỉnh lân cận. Khách thường quyết định đi vào giữa tuần, đi sáng thứ bảy hoặc chủ nhật, về trong ngày hoặc ở một đêm. Ngày thường trong tuần có khách đoàn, học sinh, người nghỉ hưu, nhưng ít hơn nhiều.
Trong năm, dịp Tết, các kỳ nghỉ lễ dài, mùa hè học sinh nghỉ học là cao điểm. Lễ hội Nghinh Ông ở khu Cần Thạnh cũng kéo đông người về. Mùa mưa, nhất là những tháng mưa nhiều, khách giảm rõ; ngày có giông, triều cường, gió chướng, khách huỷ chuyến vào phút chót.
Đặc điểm này khiến doanh thu của cơ sở du lịch ở Cần Giờ dao động rất mạnh. Một tháng cao điểm có thể bằng vài tháng thấp điểm. Ai lập kế hoạch tài chính theo trung bình tháng sẽ bị bất ngờ; cần lập theo mùa.
Lập dòng tiền theo mùa: một ví dụ giả định
Bảng dưới là ví dụ giả định về cách một cơ sở nhỏ chia năm thành các giai đoạn để lập kế hoạch. Không phải số liệu thật, chỉ để minh hoạ cách nghĩ.
| Giai đoạn | Lượng khách tương đối | Việc nên làm với tiền |
|---|---|---|
| Tết và tháng sau Tết | Rất cao rồi giảm nhanh | Để dành phần lớn lợi nhuận, trả nợ, mua sắm thiết bị |
| Các kỳ nghỉ lễ dài | Cao trong vài ngày | Chuẩn bị vốn lưu động mua hàng, thuê thêm người |
| Mùa hè | Cao, đều cuối tuần | Tích luỹ cho mùa mưa |
| Giữa mùa mưa | Thấp | Dùng quỹ dự phòng, sửa chữa, bảo dưỡng, đào tạo |
| Cuối năm trước Tết | Tăng dần | Nhập hàng, chuẩn bị nhân sự cho cao điểm |
Nguyên tắc đơn giản: tiền kiếm được mùa cao điểm không phải là lợi nhuận của tháng đó, mà là tiền nuôi cả năm. Tách riêng một tài khoản dự phòng giúp chủ cơ sở không tiêu hết trong mùa đông khách.
Chi phí cố định và chi phí theo khách
Muốn sống qua mùa vắng, cần phân biệt hai loại chi phí. Chi phí cố định phải trả dù có khách hay không: tiền thuê mặt bằng, lương nhân viên chính, khấu hao thiết bị, một phần điện nước, các khoản phí cố định. Chi phí theo khách tăng giảm theo lượng khách: nguyên liệu, nhân công thời vụ, đồ dùng một lần, phí kênh đặt phòng.
Ở Cần Giờ, giảm chi phí cố định là cách hiệu quả nhất để chịu được mùa vắng. Ví dụ: không thuê mặt bằng quá lớn so với lượng khách trung bình, giữ nhóm nhân viên chính gọn và linh hoạt, đầu tư thiết bị bền với gió mặn để giảm sửa chữa. Mở rộng chỉ khi số liệu cả năm cho thấy lượng khách thường xuyên vượt sức chứa.
Ví dụ giả định: hai quán cùng doanh thu cả năm. Quán A thuê mặt bằng lớn, nhiều nhân viên cố định; quán B mặt bằng vừa phải, dựa vào lao động thời vụ cuối tuần. Mùa mưa, quán A lỗ nặng mỗi tháng, quán B vẫn hoà vốn. Cuối năm, lợi nhuận của B có thể cao hơn A dù doanh thu như nhau.
Lao động thời vụ: tìm, giữ và trả công
Lao động thời vụ là xương sống của kinh doanh du lịch ở Cần Giờ. Họ thường là người trong xóm: học sinh, sinh viên nghỉ hè, phụ nữ làm thêm ngoài việc nhà, người làm nghề biển ngày nghỉ biển. Họ quen nơi, quen người, đi lại gần, và có thể gọi khi cần.
Để giữ được nhóm người làm thời vụ tốt qua nhiều mùa: trả công đúng hẹn, rõ ràng, thoả thuận trước mức công cho ngày thường, cuối tuần, ngày lễ; đối xử tôn trọng; đào tạo kỹ một lần để mùa sau không phải dạy lại. Ký hợp đồng phù hợp với thời hạn công việc và tuân thủ quy định về lao động; với người chưa thành niên, phải tuân thủ quy định riêng về độ tuổi, giờ làm và loại công việc.
An toàn lao động cần chú ý với các công việc trên sông nước: chèo ghe, đưa khách đi tham quan, thu hoạch hàu. Người làm phải biết bơi, mặc áo phao, được hướng dẫn xử lý tình huống. Một tai nạn trên sông có thể khiến cơ sở gặp hậu quả nặng nề cả về pháp lý lẫn uy tín.
Giữ khách quen: nguồn thu ổn định nhất
Ghi nhớ khách. Khách quay lại lần thứ hai, thứ ba được nhớ tên, nhớ món thích, sẽ quay lại nữa và giới thiệu thêm người.
Kênh liên lạc trực tiếp. Với sự đồng ý của khách, giữ liên lạc qua ứng dụng nhắn tin, mạng xã hội để báo mùa hải sản, ngày lễ hội, phòng trống ngày thường.
Ưu đãi ngày thường. Khách quen có thể được ưu đãi khi đi ngày thường, giúp lấp ngày vắng mà không phải giảm giá cuối tuần.
Nhất quán về chất lượng. Khách quen bỏ đi nhanh nhất khi thấy món ăn, phòng ở kém đi trong mùa đông. Giữ chất lượng ngày cao điểm như ngày thường.
Xử lý phàn nàn tử tế. Một lời xin lỗi và cách khắc phục nhanh có thể biến khách phàn nàn thành khách trung thành.
Kể câu chuyện của vùng. Khách quay lại vì cảm thấy mình hiểu thêm về Cần Giờ mỗi lần đến: chuyện nghề muối, chuyện con nước, chuyện lễ Nghinh Ông. Chủ cơ sở biết kể chuyện tạo ra lý do để khách trở lại mà không cần giảm giá.
Đừng chạy theo số lượng. Nhận quá nhiều khách vào ngày cao điểm, phục vụ không xuể, là cách nhanh nhất để mất khách quen. Biết từ chối lịch sự khi đã đủ chỗ cũng là giữ khách.
Đa dạng nguồn thu cho ngày vắng
Cơ sở du lịch ở Cần Giờ có thể tìm thêm nguồn thu ngoài khách du lịch cuối tuần. Một số hướng nhiều người đã làm: phục vụ khách đoàn ngày thường như học sinh tham quan rừng ngập mặn, đoàn nghiên cứu, đoàn công tác; nấu tiệc cho người địa phương; cho thuê không gian tổ chức sự kiện nhỏ; bán đặc sản, đồ khô mang về và giao vào thành phố.
Người lao động của các công trình đang thi công trong vùng cũng là một nhóm khách ngày thường: họ cần chỗ ở dài ngày, bữa ăn, giặt ủi. Phục vụ nhóm khách này cần thoả thuận rõ về giá dài hạn, giờ giấc, và hiểu rằng nhu cầu có thể giảm khi công trình hoàn thành.
Mỗi nguồn thu mới đi kèm yêu cầu giấy tờ riêng: bán đồ khô đóng gói liên quan an toàn thực phẩm, nhãn hàng hoá; cho thuê chỗ ở dài hạn liên quan khai báo lưu trú; tổ chức tham quan trên sông liên quan phương tiện thuỷ. Kiểm kỹ trước khi mở rộng để không vướng sai sót.
Thời tiết, triều và chuyện huỷ chuyến
Khách đến Cần Giờ rất nhạy với thời tiết. Dự báo mưa lớn, gió chướng mạnh hay triều cường là có thể huỷ đặt phòng, huỷ bàn vào phút chót. Cơ sở nên có chính sách đặt cọc và huỷ rõ ràng, công bằng, thông báo trước cho khách, áp dụng nhất quán.
Ngược lại, khi thời tiết xấu bất ngờ trong lúc khách đang ở, cơ sở cần đặt an toàn của khách lên trên doanh thu: huỷ các chuyến đi ghe, ra bãi bồi khi sóng gió; nhắc khách không xuống tắm biển khi có cảnh báo; hướng dẫn khách về lại thành phố an toàn hoặc ở lại thêm nếu đường đi nguy hiểm.
Theo dõi dự báo thời tiết, lịch triều, thông báo của chính quyền và đơn vị quản lý phà là việc hằng ngày của chủ cơ sở du lịch ở đây. Chia sẻ những thông tin này với khách trước chuyến đi cũng là một cách chăm sóc khách mà khách đánh giá cao.
Ghi chép đơn giản để quyết định đúng
Nhiều chủ cơ sở du lịch nhỏ ở vùng ven kinh doanh theo cảm giác: thấy đông thì mừng, thấy vắng thì lo. Một cuốn sổ ghi chép đơn giản mỗi ngày giúp thay cảm giác bằng số liệu: số khách, doanh thu, chi phí chính, thời tiết, có sự kiện gì đặc biệt. Sau một năm, cuốn sổ đó cho thấy rõ tuần nào đông, tháng nào vắng, món nào bán chạy, chi phí nào đội lên.
Với số liệu đó, chủ cơ sở có thể trả lời những câu hỏi quan trọng: có nên thuê thêm người cố định không, có nên mở rộng không, mùa nào nên sửa chữa, nên nhập hàng bao nhiêu trước lễ. Ví dụ giả định: sổ ghi cho thấy các ngày thứ sáu mùa hè doanh thu tăng đều; chủ quán quyết định mở thêm buổi tối thứ sáu thay vì mở rộng mặt bằng, vừa tăng thu vừa không tăng chi phí cố định.
Ghi chép cũng giúp ích cho việc kê khai thuế, nhất là khi chính sách quản lý thuế với hộ kinh doanh chuyển dần sang kê khai theo doanh thu thực tế và hoá đơn điện tử. Sổ sách rõ ràng giúp chủ cơ sở chủ động, không lúng túng khi cơ quan thuế yêu cầu.
Hợp tác với cơ sở khác trong vùng
Một cơ sở nhỏ khó cung cấp đủ mọi thứ khách cần trong chuyến đi Cần Giờ: chỗ ở, bữa ăn, chuyến đi ghe, tham quan rừng, mua đặc sản. Liên kết với các cơ sở khác trong vùng, như homestay giới thiệu quán ăn, quán ăn giới thiệu chỗ ở, người có ghe được phép chở khách nhận khách từ homestay, giúp khách có chuyến đi trọn vẹn và mỗi bên đều có thêm khách.
Liên kết cần thoả thuận rõ: hoa hồng hay không, cách xử lý khi khách phàn nàn, ai chịu trách nhiệm phần nào. Tránh giới thiệu khách cho đơn vị không có giấy phép, phương tiện không bảo đảm an toàn, vì khi có sự cố, khách sẽ trách cả người giới thiệu.
Hợp tác xã du lịch, hội nghề nghiệp, các chương trình du lịch cộng đồng do địa phương hỗ trợ là kênh để cơ sở nhỏ cùng quảng bá, cùng đào tạo, cùng giữ chuẩn dịch vụ. Tham gia những hoạt động chung này giúp cơ sở nhỏ có tiếng nói hơn khi đứng một mình.
Câu hỏi thường gặp
Kinh doanh du lịch ở Cần Giờ đông khách khi nào?
Khách dồn vào cuối tuần, các kỳ nghỉ lễ, Tết, mùa hè và dịp lễ hội Nghinh Ông. Ngày thường trong tuần và mùa mưa khách ít hơn nhiều. Thời tiết xấu, triều cường, gió chướng khiến khách huỷ chuyến vào phút chót.
Làm sao để sống qua mùa vắng khách?
Lập kế hoạch tài chính theo mùa, để dành lợi nhuận mùa cao điểm vào tài khoản dự phòng, giữ chi phí cố định gọn, dựa vào lao động thời vụ, và tìm thêm nguồn thu ngày thường như khách đoàn, nấu tiệc, bán đặc sản mang về.
Thuê lao động thời vụ cần lưu ý gì?
Trả công đúng hẹn, thoả thuận trước mức công ngày thường, cuối tuần, lễ; ký hợp đồng phù hợp thời hạn; tuân thủ quy định riêng với người chưa thành niên; đào tạo kỹ và bảo đảm an toàn lao động, nhất là với công việc trên sông nước.
Có nên giảm giá ngày thường để hút khách không?
Ưu đãi ngày thường cho khách quen, khách đoàn là cách lấp ngày vắng hợp lý. Nhưng nên giữ giá nhất quán, công khai trên mọi kênh, tránh giảm giá quá sâu làm khách cuối tuần thấy bất công hoặc làm giảm chất lượng dịch vụ.
Khách huỷ vì thời tiết thì xử lý thế nào?
Có chính sách đặt cọc và huỷ rõ ràng, công bằng, thông báo trước cho khách và áp dụng nhất quán. Khi thời tiết nguy hiểm, nên chủ động khuyên khách dời chuyến. Sự linh hoạt hợp lý giúp giữ khách lâu dài hơn khoản tiền cọc.
Phục vụ công nhân công trình có phải hướng đi tốt?
Có thể là nguồn thu ngày thường ổn định khi có công trình thi công gần, nhưng nhu cầu sẽ giảm khi công trình hoàn thành. Thoả thuận rõ giá dài hạn, giờ giấc, khai báo lưu trú đầy đủ và đừng đầu tư mở rộng chỉ dựa vào nhóm khách này.