Đảo Khỉ là cách gọi quen của khu tham quan thuộc Lâm viên Cần Giờ, nằm trong rừng ngập mặn phía nam, cách biển không xa và đi vào được bằng đường bộ từ đường Rừng Sác. Gọi là "đảo" vì khu rừng bị bao quanh bởi sông rạch, nhưng khách không cần đi thuyền để tới. Điểm thu hút chính là bầy khỉ đuôi dài sống bán hoang dã, quen người và rất nhanh tay.
Phần lớn trải nghiệm xấu ở Đảo Khỉ đến từ chuyện bị khỉ giật đồ và từ chuyện khách cho khỉ ăn rồi bị cào cấu. Cả hai đều tránh được nếu biết trước. Bài này nói cách đi, cách chuẩn bị đồ đạc, cách đứng xem khỉ cho an toàn, và những thứ khác trong Lâm viên đáng dành thời gian. Giá vé, giờ mở cửa và các dịch vụ đi kèm thay đổi theo thời kỳ; bài không nêu số cụ thể.
Đảo Khỉ nằm ở đâu và vào bằng đường nào
Đảo Khỉ thuộc địa bàn xã Long Hòa cũ, nay thuộc xã Cần Giờ (đơn vị mới gồm thị trấn Cần Thạnh và xã Long Hòa cũ). Từ phà Bình Khánh, chạy theo đường Rừng Sác về hướng biển gần hết chiều dài con đường, sẽ có lối rẽ vào khu Lâm viên. Lối vào có biển chỉ dẫn và thường có người giữ xe; người đi lần đầu cứ hỏi người dân ven đường, ai cũng chỉ được.
Vì nằm gần cuối đường Rừng Sác, Đảo Khỉ hợp ghép với biển Cần Thạnh – Long Hòa trong cùng một buổi: vào Đảo Khỉ cuối buổi sáng, ra biển ăn trưa, hoặc ngược lại tuỳ giờ tới. Nhiều tour trong ngày từ nội thành cũng xếp Đảo Khỉ là điểm dừng đầu tiên khi vào tới vùng biển.
Ô tô và xe máy đều vào được tới bãi giữ xe. Từ đó đi bộ trên các lối mòn và cầu gỗ, cầu bê tông giữa rừng. Mặt đường có thể trơn sau mưa hoặc khi nước triều lên cao làm ẩm lối đi, nên đi giày dép có đế bám thay vì dép mỏng.
Cất đồ thế nào để không mất kính, mũ, điện thoại
Mọi thứ đeo lỏng đều là mục tiêu. Khỉ ở đây đã quen với việc giật đồ của khách để đổi lấy thức ăn hoặc chỉ vì tò mò. Kính mát cài trên đầu, mũ lưỡi trai, túi ni lông, chai nước, bịch bánh, điện thoại cầm hờ trên tay là những thứ hay bị lấy nhất.
Cất vào túi kín trước khi bước vào khu khỉ. Ba lô có khoá kéo, đeo phía trước người; kính đeo hẳn trên mắt hoặc cất luôn; điện thoại để trong túi quần có khoá hoặc dùng dây đeo cổ tay khi chụp ảnh. Ở khu vực đông khỉ có thể có dịch vụ giữ đồ, nếu có thì gửi bớt.
Đừng mang túi thức ăn lộ ra ngoài. Túi ni lông có tiếng sột soạt và thường chứa đồ ăn, nên khỉ đặc biệt chú ý. Ăn uống ở khu có mái che hoặc chỗ được bố trí riêng, không vừa đi vừa ăn.
Bị giật đồ thì đừng đuổi theo. Khỉ chạy lên cây, lên mái, đuổi theo chỉ làm nó hoảng và cắn. Báo nhân viên trong khu, họ quen cách lấy lại đồ hơn. Có những món mất là mất hẳn, nên phần chuẩn bị trước quan trọng hơn phần xử lý sau.
Vì sao không nên cho khỉ ăn, kể cả khi thấy người khác cho
Khỉ đuôi dài là loài linh trưởng sống tự nhiên trong rừng ngập mặn Nam Bộ, ăn cua còng, ốc, quả, lá và côn trùng. Khi được người cho ăn thường xuyên, chúng giảm kiếm ăn tự nhiên, tụ tập dày đặc quanh khu có người và trở nên hung hăng hơn với nhau lẫn với khách. Những cú giật đồ, nhảy lên vai, cào tay mà khách gặp phải phần nhiều là hệ quả của việc đã quen được cho ăn.
Đồ ăn của người như bánh ngọt, snack, nước ngọt cũng không hợp với khỉ. Về phía khách, cho ăn bằng tay là tự đưa mình vào khoảng cách dễ bị cắn hoặc cào. Vết cắn, vết cào của động vật hoang dã cần được rửa sạch ngay bằng nhiều nước và xà phòng, sau đó đi khám để bác sĩ đánh giá có cần tiêm phòng hay xử lý thêm không; đừng tự xem nhẹ chỉ vì vết thương nhỏ.
Quy định cụ thể về cho ăn trong khu do ban quản lý đặt ra và có thể thay đổi. Dù quy định thế nào, cách an toàn nhất cho cả người và khỉ là đứng xem từ xa vừa phải, không chạm, không trêu, không chụp ảnh sát mặt bằng đèn flash.
Ngoài khỉ, Lâm viên còn gì đáng xem
Nhiều người vào Đảo Khỉ chỉ chụp vài tấm với khỉ rồi ra, bỏ qua phần rừng vốn là thứ đáng giá nhất. Nếu có thời gian, nên dành thêm cho:
- Lối đi dưới tán đước. Đây là cơ hội gần nhất để nhìn rừng ngập mặn từ bên trong: rễ chống chằng chịt, mặt bùn có lỗ của còng và cá thòi lòi, những vũng nước còn đọng sau khi triều rút.
- Các điểm quan sát cao. Từ trên cao nhìn xuống thấy rõ rừng là một tấm thảm liên tục, cắt bởi những con rạch uốn khúc. Đứng vào lúc gió lên sẽ nghe cả khu rừng xào xạc.
- Chuyến xuồng hoặc ca nô theo rạch, nếu khu có tổ chức. Đi trên rạch giúp hiểu vì sao người kháng chiến ngày trước chọn rừng này làm căn cứ; nhiều khách đi tiếp sang khu di tích căn cứ Rừng Sác theo đường thuỷ.
- Khu nuôi, trưng bày động vật trong Lâm viên. Tuỳ thời kỳ có các khu nuôi chim, cá sấu hoặc thú khác; hỏi tại quầy để biết khu nào đang mở.
- Giờ chiều muộn. Khi đoàn khách tour đã về, khu rừng yên hơn, ánh sáng xiên qua tán lá đẹp và khỉ cũng ít xao động hơn.
Đi Đảo Khỉ với trẻ nhỏ
Trẻ em thường thích khỉ nhất, nhưng cũng là đối tượng dễ bị khỉ chú ý vì hay cầm đồ ăn, đồ chơi và có phản ứng bất ngờ như la hét, chạy theo. Trước khi vào, nên dặn trẻ ba điều: không cầm đồ ăn, không đưa tay ra, không chạy theo khỉ. Người lớn bế hoặc nắm tay trẻ nhỏ khi đi qua đoạn đông khỉ.
Không cho trẻ tự chụp ảnh sát khỉ, không đặt khỉ lên vai trẻ dù có người mời làm vậy để chụp ảnh. Nếu trẻ sợ, đừng ép; có thể đi vòng lối khác ít khỉ hơn và cho trẻ xem rừng, xem còng cua, vốn cũng đủ thú vị với trẻ.
Mang theo nước sạch và khăn ướt để rửa tay cho trẻ sau khi đi qua các lan can, cầu gỗ nơi khỉ hay ngồi. Nếu trẻ bị cào hay cắn, xử lý ngay theo cách ở mục trên và đưa trẻ đi khám, không chờ về tới nhà.
Kết hợp Đảo Khỉ với các điểm khác trong ngày
Đảo Khỉ nằm ở vị trí thuận lợi nhất để ghép: phía bắc là cả đoạn rừng dài của đường Rừng Sác, phía nam là khu dân cư và bãi biển Cần Thạnh – Long Hòa. Một buổi sáng hợp lý là đi từ nội thành sớm, vào Đảo Khỉ khi khu còn ít khách, rồi ra biển ăn trưa. Một buổi chiều hợp lý là ăn trưa xong ra biển dạo, rồi quay vào Đảo Khỉ lúc nắng đã dịu trước khi lên đường về.
Nếu muốn xem thêm khu di tích căn cứ Rừng Sác, hỏi tại Lâm viên cách đi hiện hành, vì nhiều khách đi bằng đường thuỷ từ đây. Còn Vàm Sát ở vùng Lý Nhơn cũ thì xa, nên coi là một điểm riêng, đừng ghép vội.
Tránh dồn Đảo Khỉ vào giữa trưa: rừng có bóng mát nhưng không khí ẩm, đi bộ lâu dễ mệt, và đó cũng là lúc các đoàn khách đông nhất. Mỗi lần ghé, hai giờ là vừa cho người muốn đi chậm; người chỉ muốn xem khỉ thì khoảng một giờ.
Hiểu một chút về tập tính khỉ đuôi dài để xem cho đúng
Khỉ đuôi dài sống theo bầy, mỗi bầy có thứ bậc rõ ràng: những con đực lớn đứng đầu, con cái và con non đi theo. Khi quan sát, bạn sẽ thấy chúng chải lông cho nhau, tranh giành chỗ ngồi, con lớn đuổi con nhỏ khỏi chỗ có thức ăn. Hiểu điều này giúp người xem nhận ra những dấu hiệu khỉ đang căng thẳng: nhe răng, nhướng mày, nhìn chằm chằm, đập tay xuống đất hay lan can. Gặp những dấu hiệu ấy, lùi lại từ từ, không nhìn thẳng vào mắt nó, không quay lưng bỏ chạy.
Con non bám dưới bụng mẹ là cảnh khách rất thích chụp, nhưng cũng là lúc khỉ mẹ và các con khác trong bầy dễ phản ứng mạnh nhất. Đứng xa hơn bình thường, không giơ máy sát mặt con non.
Trong rừng ngập mặn, khỉ đuôi dài còn có tên là khỉ ăn cua, vì chúng xuống bãi bùn lúc nước ròng để bắt cua còng. Nếu may mắn, ở những đoạn ít khách, bạn có thể thấy khỉ đi kiếm ăn tự nhiên dưới gốc đước — cảnh đó đáng giá hơn nhiều so với cảnh khỉ giật bịch bánh trên tay khách.
Một điều nữa ít người để ý: khỉ ở khu đông khách và khỉ ở rìa rừng cư xử khác nhau. Bầy quen người thì bạo dạn, áp sát; bầy ở xa thì e dè, thấy người là lảng đi. Nếu muốn thấy khỉ sống đúng kiểu hoang dã, hãy đi chậm ra các đoạn lối ít người, đứng yên vài phút và quan sát.
Chụp ảnh ở Đảo Khỉ mà không gặp rắc rối
Dùng dây đeo cho điện thoại và máy ảnh. Dây đeo cổ tay hoặc dây đeo cổ là thứ đơn giản nhất để không mất máy. Khỉ giật được điện thoại thường chạy lên cây, rơi xuống bùn hay xuống nước là hỏng.
Chụp từ khoảng cách vừa phải. Ống kính tầm xa hoặc chế độ phóng của điện thoại cho ảnh tự nhiên hơn và an toàn hơn so với dí sát máy vào mặt khỉ. Khỉ thấy vật lạ đưa sát dễ giật hoặc cắn.
Không dùng thức ăn làm mồi để có ảnh. Cảnh khỉ ngồi trên vai, ăn trên tay là cảnh nhiều người muốn có, nhưng chính kiểu chụp này tạo ra những vết cào và thói quen xấu cho cả bầy.
Tận dụng ánh sáng dưới tán rừng. Ánh sáng lốm đốm qua tán đước đẹp nhưng khó đo sáng. Chụp vào buổi sáng hoặc chiều khi nắng xiên, đứng sao cho khỉ ở chỗ có mảng sáng đều, tránh nền trời cháy trắng phía sau.
Không cắt ngang đường đi của bầy. Khi cả bầy đang di chuyển qua lối đi, đứng nép sang một bên chờ chúng qua hết rồi đi tiếp, không chen vào giữa để chụp.
Câu hỏi thường gặp
Đảo Khỉ Cần Giờ có phải đi thuyền không?
Không. Khu Lâm viên Cần Giờ – Đảo Khỉ có lối vào bằng đường bộ từ đường Rừng Sác, ô tô và xe máy vào tới bãi giữ xe. Đi thuyền chỉ khi bạn chọn thêm chuyến xuồng hoặc ca nô theo rạch hay sang khu di tích nếu khu đang tổ chức.
Khỉ ở Đảo Khỉ có cắn người không?
Khỉ thường không chủ động tấn công người đứng yên và không cầm đồ ăn. Phần lớn vết cắn, vết cào xảy ra khi khách cho ăn, trêu, giành lại đồ hoặc để khỉ leo lên người. Giữ khoảng cách, cất đồ và không cho ăn là cách phòng tốt nhất.
Bị khỉ cào hoặc cắn thì làm gì?
Rửa vết thương ngay dưới vòi nước chảy với xà phòng trong vài phút, báo nhân viên khu và đi khám càng sớm càng tốt để bác sĩ quyết định có cần tiêm phòng hay điều trị gì không. Đừng tự đánh giá vết thương nhỏ là không sao.
Nên đi Đảo Khỉ vào giờ nào?
Sáng sớm sau khi khu mở cửa hoặc chiều muộn trước khi đóng cửa là dễ chịu nhất: mát, ít đoàn khách, ánh sáng đẹp. Giữa trưa vừa nóng ẩm vừa đông. Giờ mở cửa cụ thể nên hỏi trước vì có thể thay đổi theo thời kỳ.
Đảo Khỉ có phù hợp cho người lớn tuổi không?
Phần lớn lối đi bằng phẳng, có cầu và lan can, người lớn tuổi đi chậm được. Cần mang nước, nghỉ ở chỗ có bóng mát, đi giày đế bám vì lối có thể trơn. Người khó đi lại nên hỏi trước khu có xe điện hoặc lối ngắn không.
Có nên mang đồ ăn vào Đảo Khỉ không?
Chỉ mang khi cất kín trong ba lô và ăn ở khu được bố trí, không ăn khi đang đi qua đoạn có khỉ. Túi ni lông, bịch bánh, chai nước ngọt lộ ra ngoài là thứ khỉ nhắm tới đầu tiên.