Sống ở Cần Giờ là sống ở vùng thưa dân nhất của TP.HCM: nhà dọc theo sông rạch và trục đường xuyên rừng, chợ họp sớm, tối về yên ắng, việc gì cũng tính theo con nước và theo chuyến phà. Đổi lại là không khí rừng ngập mặn, hải sản tươi và nhịp sống chậm hơn hẳn nội thành. Người hợp với Cần Giờ thường là người làm việc gần chỗ ở, người làm nghề biển, nghề rừng, nghề du lịch, hoặc người đã tính kỹ chuyện đi lại nếu vẫn phải vào thành phố.
Từ ngày 1/7/2025, TP.HCM bỏ cấp huyện; vùng huyện Cần Giờ cũ được chia lại thành bốn xã: Bình Khánh, An Thới Đông, Cần Giờ (vùng thị trấn Cần Thạnh và xã Long Hòa cũ) và xã đảo Thạnh An. Bài này nói về cả vùng, tức huyện Cần Giờ cũ. Khi nhắc "xã Cần Giờ" là nói đơn vị mới ở phía biển, không phải cả vùng.
Bốn xã, bốn kiểu sống khác nhau
Người ngoài hay nghĩ Cần Giờ là một khối giống nhau, nhưng ai ở đây vài tháng đều thấy rõ bốn mảng sống khác hẳn. Xã Bình Khánh nằm ngay đầu phà, gồm Bình Khánh, Tam Thôn Hiệp và một phần An Thới Đông cũ. Đây là phần gần nội thành nhất, có chợ, cửa hàng, nhiều nhà mới xây dọc đường chính, người đi làm trong thành phố mỗi ngày thường chọn ở quanh đây.
Xã An Thới Đông (phần còn lại An Thới Đông và Lý Nhơn cũ) nằm phía tây, giáp sông Soài Rạp, là vùng ruộng muối, ao tôm, vườn nhà xen rạch. Dân cư rải theo đường làng, nhịp sống gắn với mùa muối mùa khô và vụ nuôi. Xa chợ lớn, xa trường cấp ba, nhưng đất rộng và yên.
Xã Cần Giờ mới ở tận cùng trục đường xuyên rừng, giáp biển: có chợ Hàng Dương, bãi biển ở Long Hòa, bến tàu, bến đò ra đảo, nhiều quán ăn và nhà nghỉ. Ngày thường khá yên, cuối tuần và mùa lễ đông khách từ thành phố xuống. Người làm du lịch, buôn bán hải sản, nuôi hàu, nuôi nghêu sống tập trung ở đây.
Xã Thạnh An là xã đảo nằm giữa các cửa sông, phải đi tàu đò mới tới. Đời sống ở đảo phụ thuộc thời tiết và chuyến đò nhiều hơn mọi nơi khác trong vùng, nên bài này để riêng một bài nói kỹ.
Một ngày bình thường của người ở Cần Giờ
Ngày ở Cần Giờ bắt đầu sớm. Thuyền nhỏ đi đêm về lúc trời còn tối, chợ cá ở các bến và chợ xã đông nhất trong khoảng tờ mờ sáng đến gần trưa. Người buôn bán hải sản đi lấy hàng từ rất sớm để kịp chở vào thành phố, xe tải nhỏ và xe máy chở thùng xốp nối nhau ra phía phà.
Đến trưa, nắng gắt và gió biển mạnh, đường xuyên rừng vắng hẳn. Trẻ con đi học về, quán cơm, quán hủ tiếu đầu chợ có khách quen. Buổi chiều là giờ của ao nuôi và ruộng muối: người ta ra coi nước, cào muối, cho tôm ăn, kéo lưới. Gần tối, nhiều nhà ngồi trước hiên nhìn ra rạch, chuyện trò với hàng xóm, và ăn cơm khá sớm.
Tối ở Cần Giờ tối thật sự. Ngoài khu chợ và vài đoạn đường chính, nhiều tuyến chỉ có đèn nhà dân, hai bên là rừng đước. Người mới về thường ngạc nhiên vì sự yên tĩnh này, có người thích ngay, có người phải mất vài tuần để quen. Nếu bạn quen nhịp sống về đêm của nội thành, đây là thay đổi lớn nhất cần chuẩn bị tinh thần.
Điều gì dễ hơn, điều gì khó hơn so với nội thành
Bảng dưới không chấm điểm vùng nào tốt hơn. Nó chỉ cho thấy những thứ sẽ thay đổi khi bạn chuyển từ nội thành về Cần Giờ, để tự cân với hoàn cảnh nhà mình.
| Khía cạnh | Ở Cần Giờ thường thấy | Cần tính trước |
|---|---|---|
| Không khí, tiếng ồn | Thoáng, ít bụi, ít tiếng xe | Gió mặn làm đồ kim loại, xe máy nhanh rỉ |
| Thực phẩm tươi | Cá, tôm, cua, hàu tươi, mua tận bến | Rau, trái cây, đồ khô phần lớn chở từ thành phố xuống |
| Nước sinh hoạt | Nhiều khu đã có nước máy | Nơi xa trục chính vẫn phải trữ nước, mua nước |
| Đi làm, đi học xa | Đường xuyên rừng thẳng, ít kẹt xe | Qua phà mất thêm thời gian, ban đêm đi rừng vắng |
| Khám bệnh | Trạm y tế xã gần nhà | Ca nặng phải chuyển về nội thành, tính cả thời gian qua sông |
| Mua sắm | Chợ xã đủ đồ thiết yếu | Đồ điện tử, nội thất, thuốc đặc trị thường phải vào thành phố |
| Cộng đồng | Hàng xóm quen nhau, có chuyện là giúp | Người mới cần thời gian để được tin |
Nhiều gia đình chọn cách lai: vợ hoặc chồng làm việc tại chỗ, người kia đi làm thành phố vài ngày một tuần; con học trường gần nhà ở cấp dưới, lên cấp ba thì tính lại.
Ai hợp với Cần Giờ, ai nên cân nhắc kỹ
Người làm nghề tại chỗ. Nuôi trồng thuỷ sản, làm muối, buôn bán hải sản, làm du lịch, giáo viên và nhân viên y tế được phân công về, công nhân các công trình đang thi công trong vùng. Với họ, ở gần chỗ làm là lợi thế rõ ràng.
Người nghỉ hưu hoặc làm việc từ xa. Ai không phải đi lại hằng ngày, chỉ cần mạng internet ổn định và thỉnh thoảng vào thành phố, thường thích Cần Giờ vì yên tĩnh và gần thiên nhiên. Cần kiểm kỹ sóng điện thoại, mạng cáp ở đúng căn nhà định thuê, vì ven rừng có chỗ sóng yếu.
Người đi làm nội thành mỗi ngày. Làm được, nhiều người đang làm, nhưng phải tính thời gian qua phà và đường xuyên rừng hai lượt mỗi ngày. Ở gần Bình Khánh đỡ hơn nhiều so với ở tận Cần Thạnh.
Gia đình có người bệnh mạn tính nặng. Nên cân nhắc kỹ, vì chạy thận, điều trị chuyên khoa, cấp cứu tim mạch đều phải về bệnh viện tuyến trên trong thành phố. Hãy hỏi bác sĩ điều trị trước khi quyết định chuyển chỗ ở.
Người thích sôi động, dịch vụ đa dạng. Cần Giờ có quán xá, nhưng không có nhịp sống về đêm, không có trung tâm thương mại lớn. Người cần những thứ này sẽ thấy hụt hẫng.
Khí hậu và mùa trong đời sống thường ngày
Cần Giờ có hai mùa như cả Nam Bộ: mùa mưa thường từ khoảng tháng 5 đến tháng 11, mùa khô từ khoảng tháng 12 đến tháng 4. Nhưng ở đây còn một nhịp thứ ba người nội thành ít để ý: con nước. Triều lên xuống mỗi ngày quyết định ghe đi được hay không, bãi bồi lộ ra hay ngập, đường trũng có nước tràn hay không. Những tháng cuối năm có các đợt triều cường lớn, nước có thể lên mặt đường ở những đoạn thấp.
Mùa khô là mùa muối, nắng gắt và gió nhiều, nước giếng và nước sông mặn hơn. Mùa mưa thì muỗi nhiều, đường đất trơn, nhưng cây cối xanh, hải sản cũng có loại vào mùa. Gió chướng thổi mạnh vào những tháng giao mùa cuối năm, biển phía Cần Thạnh, Long Hòa động, thuyền nhỏ có ngày nghỉ biển.
Người sống lâu năm thường xem lịch âm để biết ngày triều lớn quanh rằm, mùng một, xem dự báo thời tiết trước khi có việc phải đi xa, và giữ thói quen để sẵn đèn pin, áo mưa, can nước. Đó là những việc nhỏ nhưng làm đời sống ở vùng sông nước bớt bất ngờ.
Cộng đồng và cách hoà nhập khi mới về
Cư dân Cần Giờ phần lớn là người gốc địa phương sống bằng nghề sông nước nhiều đời, xen với những người từ nơi khác tới làm ăn qua các thời kỳ. Tính người ở đây thẳng, quý khách, nhưng cũng để ý người lạ. Một người mới thuê nhà, ra vào bất thường, không chào hỏi ai, sẽ bị chú ý nhiều hơn so với ở chung cư nội thành.
Cách hoà nhập đơn giản nhất là đi chợ đều ở một vài sạp quen, chào hỏi tổ dân phố hoặc trưởng ấp khi mới về, tham gia các việc chung của khu như dọn vệ sinh, góp sức khi có đám tiệc. Đình làng, miếu Bà, lăng Ông là nơi sinh hoạt cộng đồng quen thuộc vào các dịp lễ; dự với tư cách người xem, ăn mặc kín đáo, không chen vào phần nghi lễ là được lòng người già trong xóm.
Việc khai báo cư trú khi chuyển đến là bắt buộc theo luật, nhưng ngoài chuyện giấy tờ, đó cũng là dịp để công an xã, trưởng ấp biết bạn là ai. Ở vùng thưa dân, chính sự quen biết này giúp bạn được báo trước khi có triều cường, khi đường bị ngập, khi có đợt phun thuốc diệt muỗi hay khi có ai cần giúp đỡ trong xóm.
Những thay đổi đang diễn ra quanh vùng
Cần Giờ đang ở giai đoạn chuyển mình: các dự án hạ tầng lớn đã được thành phố công bố như cầu Cần Giờ thay cho phà Bình Khánh, khu đô thị lấn biển phía Long Hòa – Cần Thạnh, cảng trung chuyển quốc tế ở cửa sông. Với người sống ở đây, những dự án này kéo theo xe tải, công nhân, nhà trọ, quán ăn nhiều hơn quanh khu thi công, và cả những đợt bàn tán về đất đai.
Lời khuyên của người sống lâu năm là đừng quyết định chuyển nhà hay mua bán gì chỉ dựa vào tin đồn về dự án. Tiến độ, phạm vi và tác động của từng công trình chỉ nên tin theo thông báo chính thức của thành phố và chính quyền xã. Phần lớn đời sống thường ngày ở Cần Giờ, từ nước, chợ, trường, đến nhịp con nước, vẫn đi theo nếp cũ trong nhiều năm tới.
Nếu bạn đang cân nhắc chuyển về, cách thử tốt nhất là ở thử một vài tuần vào cả ngày thường lẫn cuối tuần, cả mùa mưa lẫn mùa khô nếu được, đi chợ, đi khám ở trạm y tế, đi thử giờ cao điểm qua phà. Sau vài tuần như vậy, bạn sẽ biết Cần Giờ có hợp với nhà mình hay không, rõ hơn mọi bài viết.
Điện, sóng điện thoại và dịch vụ thường ngày
Điện lưới đã phủ các khu dân cư trên đất liền của Cần Giờ, nhưng ở cuối nguồn, mất điện khi có giông lớn, khi cây đổ vào đường dây hoặc khi ngành điện sửa chữa vẫn xảy ra. Gió mặn làm thiết bị điện ngoài trời mau xuống cấp, nên nhiều nhà giữ sẵn đèn sạc, quạt sạc, sạc dự phòng cho điện thoại. Người làm việc từ xa thường chuẩn bị thêm một đường mạng di động để dự phòng khi mạng cáp gặp sự cố.
Sóng điện thoại mạnh ở các cụm dân cư, nhưng trên đoạn đường dài xuyên rừng và trong các con rạch sâu có chỗ yếu hoặc mất sóng. Ai hay đi đêm nên báo người nhà giờ đi, giờ dự kiến tới nơi. Dịch vụ giao hàng từ thành phố xuống Cần Giờ có, nhưng thường lâu hơn nội thành và có thể bị tính thêm phí vùng xa; hàng cồng kềnh như tủ lạnh, giường tủ cần hỏi kỹ bên bán có giao tới tận nơi không.
Các dịch vụ như sửa xe, sửa điện nước, tiệm tạp hoá, tiệm thuốc tập trung ở trung tâm xã. Đi một vòng quanh chợ ngay tuần đầu để ghi nhớ chỗ nào sửa gì sẽ giúp bạn đỡ lúng túng khi cần gấp.
Câu hỏi thường gặp
Huyện Cần Giờ sau sáp nhập 2025 gồm những xã nào?
Từ 1/7/2025 không còn cấp huyện. Vùng huyện Cần Giờ cũ thành bốn xã: Bình Khánh, An Thới Đông, Cần Giờ (vùng Cần Thạnh và Long Hòa cũ) và xã đảo Thạnh An. Tất cả vẫn thuộc TP.HCM, giấy tờ mới ghi tên xã mới và thành phố.
Ở Cần Giờ đi làm trong nội thành mỗi ngày được không?
Được, nhiều người vẫn làm, nhưng phải tính thời gian qua phà Bình Khánh và đường xuyên rừng hai lượt mỗi ngày. Ở gần phía Bình Khánh đỡ vất vả hơn nhiều so với ở tận Cần Thạnh hay Long Hòa, và nên tránh đi rừng một mình quá khuya.
Khu vực nào ở Cần Giờ đông đúc, tiện nghi nhất?
Hai cụm đông nhất là quanh đầu phà Bình Khánh và vùng chợ Hàng Dương, Cần Thạnh ở phía biển. Hai nơi này có chợ, cửa hàng, trường, trạm y tế gần nhau. Vùng An Thới Đông, Lý Nhơn cũ và đảo Thạnh An thưa dân, yên tĩnh hơn nhưng xa dịch vụ.
Cần Giờ có nóng và nhiều gió hơn nội thành không?
Nhiệt độ không chênh nhiều, nhưng gió biển mạnh hơn và hơi mặn, nhất là ở phía Cần Thạnh, Long Hòa. Gió làm mát, nhưng cũng khiến đồ kim loại, xe máy, quạt, điều hoà nhanh rỉ sét, cần lau chùi và bảo dưỡng thường xuyên hơn.
Người mới chuyển về Cần Giờ cần làm gì đầu tiên?
Đăng ký cư trú theo quy định, chào hỏi trưởng ấp hoặc tổ dân phố, tìm hiểu nguồn nước sinh hoạt và tình trạng ngập triều ở căn nhà, ghi nhớ trạm y tế gần nhất. Sau đó mới tính tới chuyện trường cho con, chỗ mua sắm và lịch đi lại.
Sống ở Cần Giờ có an toàn không?
Nhìn chung yên bình, người dân quen biết nhau. Rủi ro chủ yếu đến từ thiên nhiên và đường sá: đường xuyên rừng ban đêm vắng, triều cường làm ngập đoạn thấp, sông rạch nguy hiểm với trẻ nhỏ. Dạy con biết bơi và không cho trẻ chơi gần mép sông một mình.