Ở Cần Giờ, trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở có ở hầu hết các xã, thường gần khu dân cư; còn trường trung học phổ thông thì ít hơn hẳn, nhiều học sinh phải đi khá xa hoặc ở trọ khi lên cấp ba. Tuyển sinh các lớp đầu cấp ở trường công lập thường dựa trên nơi cư trú, nên gia đình mới chuyển về cần đăng ký cư trú và hỏi trường sớm.
Bài này dành cho phụ huynh mới về hoặc đang tính chuyển về vùng Cần Giờ, gồm bốn xã Bình Khánh, An Thới Đông, Cần Giờ và Thạnh An từ 7/2025. Tên trường cụ thể, chỉ tiêu, lịch tuyển sinh thay đổi theo năm học, nên bài chỉ nói nguyên lý và kinh nghiệm chung; thông tin chính xác bạn hỏi trực tiếp trường và cơ quan quản lý giáo dục.
Bức tranh trường lớp trong vùng
Vì dân cư thưa và trải dài theo trục đường xuyên rừng, trường lớp ở Cần Giờ được bố trí theo từng cụm dân cư. Mỗi xã cũ thường có trường mầm non, trường tiểu học và trường trung học cơ sở; một số ấp xa có điểm trường lẻ cho các lớp nhỏ. Sĩ số mỗi lớp ở nhiều nơi thấp hơn so với các trường đông học sinh trong nội thành, giáo viên biết rõ từng em và gia đình.
Cấp trung học phổ thông là chỗ khác biệt lớn nhất. Cả vùng chỉ có một vài trường cấp ba công lập, phân bố ở những cụm dân cư lớn. Học sinh ở ấp xa, nhất là ở đảo Thạnh An, khi lên lớp 10 phải đi học xa, có em ở trọ, có em được gia đình đưa đón hằng ngày. Đây là một trong những lý do một số gia đình chọn gửi con vào học cấp ba trong nội thành, ở với người thân.
Sau khi TP.HCM bỏ cấp huyện từ 7/2025, việc quản lý trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở ở cấp cơ sở được tổ chức lại theo mô hình mới. Cách gọi tên cơ quan, nơi nộp hồ sơ có thể thay đổi; phụ huynh nên hỏi trực tiếp trường hoặc UBND xã để biết đầu mối hiện hành.
Tuyển sinh đầu cấp: những điều phụ huynh nên chuẩn bị
Ở trường công lập, tuyển sinh lớp 1 và lớp 6 thường theo nguyên tắc phân tuyến theo nơi cư trú: trẻ ở địa bàn nào thì học trường được phân cho địa bàn đó. Vì vậy, việc đầu tiên khi chuyển về là đăng ký cư trú cho cả gia đình theo quy định. Hồ sơ tuyển sinh thường cần giấy khai sinh, thông tin cư trú và hồ sơ học tập của năm trước với học sinh chuyển cấp.
Tuyển sinh lớp 10 công lập ở TP.HCM có kỳ thi tuyển, học sinh đăng ký nguyện vọng vào các trường. Với học sinh Cần Giờ, lựa chọn trường trong vùng gắn với quãng đường đi học, nên gia đình cần bàn với con từ sớm: học gần nhà, học xa ở trọ, hay vào nội thành. Quy chế tuyển sinh từng năm do cơ quan quản lý giáo dục thành phố công bố, cần đọc bản hiện hành chứ không dựa vào kinh nghiệm năm trước.
Nếu chuyển trường giữa năm, hãy liên hệ trường nơi đi và nơi đến càng sớm càng tốt. Mỗi trường có quy trình tiếp nhận riêng tuỳ còn chỗ hay không. Mang theo học bạ, giấy giới thiệu chuyển trường và các giấy tờ cư trú mới.
Đường đến trường: đi xe đạp, xe đưa rước hay phụ huynh chở
Hình ảnh quen thuộc ở Cần Giờ là từng tốp học sinh áo trắng đạp xe trên đường ven rừng vào sáng sớm. Đường xuyên rừng thẳng, ít ngã tư, nhưng có xe tải, xe khách chạy nhanh, lề đường hẹp ở một số đoạn. Phụ huynh cho con tự đi cần dạy kỹ cách đi sát lề phải, đi hàng một, không đùa giỡn, không dừng đột ngột giữa đường.
Mùa mưa, trời tối sớm và có mưa giông chiều, đường trơn, tầm nhìn kém. Học sinh nên có áo mưa sáng màu, xe đạp có đèn và vật phản quang. Ngày triều cường, một số đoạn đường làng có thể ngập nước vào giờ tan học buổi chiều; trẻ không được tự lội qua đoạn nước sâu hoặc gần mép rạch.
Với học sinh cấp ba đi xa, nhiều gia đình chọn chở con bằng xe máy hoặc gửi theo xe đưa rước do phụ huynh tự góp. Nếu thuê xe đưa rước, nên hỏi rõ người lái, giấy tờ xe, số chỗ, lộ trình và giờ giấc; thoả thuận bằng văn bản đơn giản giữa nhóm phụ huynh và chủ xe giúp tránh hiểu lầm.
Học sinh ở trọ xa nhà: chuẩn bị gì
Chọn chỗ trọ gần trường, có người lớn quản lý. Nhà trọ có chủ nhà ở cùng hoặc ở gần, nhận học sinh với sự đồng ý và liên lạc của phụ huynh, là lựa chọn yên tâm hơn phòng trọ tự do.
Thoả thuận giờ giấc và người liên lạc. Phụ huynh nên gặp chủ trọ, để lại cách liên lạc, thống nhất giờ về, việc ra ngoài buổi tối và cách báo khi con ốm.
Kỹ năng tự lập tối thiểu. Nấu vài món đơn giản, quản lý tiền tiêu vặt theo tuần, tự giặt giũ, biết đi trạm y tế khi bệnh. Những kỹ năng này nên tập ở nhà trước khi con đi ở trọ.
Liên lạc với giáo viên chủ nhiệm. Báo cho giáo viên biết con ở trọ, ai là người lớn đại diện tại chỗ. Giáo viên ở trường vùng ven thường rất sẵn lòng hỗ trợ khi biết hoàn cảnh.
Cuối tuần về nhà. Lịch về nhà đều đặn giúp con giữ gắn bó với gia đình và giúp phụ huynh nhận ra sớm nếu con gặp khó khăn trong học tập hay bạn bè.
Học thêm, năng khiếu và sân chơi cho trẻ
Các lớp học thêm, trung tâm ngoại ngữ, năng khiếu ở Cần Giờ ít hơn nhiều so với nội thành, chủ yếu tập trung quanh các cụm dân cư lớn. Một số giáo viên dạy thêm tại nhà theo quy định; nhiều gia đình cho con học trực tuyến với giáo viên ở nơi khác. Nếu chọn học trực tuyến, cần kiểm sóng mạng ổn định ở nhà như đã nói ở bài về đời sống chung.
Bù lại, trẻ ở Cần Giờ có những sân chơi mà trẻ nội thành hiếm có: bãi biển, bãi bồi, đường đạp xe dài dưới bóng rừng, những buổi theo cha mẹ ra ao, ra ruộng muối. Nhà trường và đoàn thể ở địa phương cũng thường tổ chức các hoạt động về rừng ngập mặn, bảo vệ môi trường, giúp trẻ hiểu nơi mình sống.
Bơi lội là kỹ năng mà mọi đứa trẻ sống ở vùng sông nước nên học càng sớm càng tốt. Phụ huynh có thể hỏi trường, nhà văn hoá xã hoặc các câu lạc bộ thể thao về lớp dạy bơi an toàn. Không cho trẻ tự học bơi ở sông rạch khi không có người lớn biết bơi đi kèm.
So sánh nhanh ba lựa chọn cho bậc trung học phổ thông
Khi con lên cấp ba, gia đình ở Cần Giờ thường cân nhắc giữa ba hướng. Bảng dưới gợi ý những gì cần cân nhắc, không thay cho việc đọc quy chế tuyển sinh hiện hành.
| Lựa chọn | Điểm thuận | Điểm cần cân nhắc |
|---|---|---|
| Học trường cấp ba trong vùng, đi về hằng ngày | Gần gia đình, chi phí thấp, bạn bè cùng xóm | Quãng đường xa với học sinh ở ấp xa, đi sớm về tối |
| Học trường trong vùng, ở trọ gần trường | Đỡ đi lại, thêm thời gian học | Con phải tự lập sớm, chi phí trọ và ăn uống |
| Vào nội thành học, ở với người thân | Nhiều lựa chọn trường, lớp học thêm | Xa gia đình, phụ thuộc người thân, quy định tuyển sinh theo cư trú |
Mỗi lựa chọn đều có gia đình đã đi qua và thành công. Điều quan trọng là quyết định sớm, bàn bạc với con, và đọc kỹ quy chế tuyển sinh của năm con thi.
Phụ huynh đi làm xa: sắp xếp đưa đón và giờ tan học
Nhiều phụ huynh ở Cần Giờ đi làm trong nội thành hoặc làm việc theo con nước ngoài ao, ngoài biển, nên giờ đưa đón con khó khớp với giờ học. Các gia đình thường xoay xở bằng cách gửi con cho ông bà, nhờ hàng xóm đón cùng, hoặc góp chung tiền cho một người trong xóm đưa đón cả nhóm trẻ.
Trường mầm non, tiểu học có bán trú giúp phụ huynh đi làm yên tâm hơn. Nên hỏi trường về giờ đón muộn nhất, quy định khi người khác đón thay, và cách liên lạc khẩn khi con ốm giữa giờ. Ghi rõ danh sách người được phép đón con và báo cho giáo viên.
Với phụ huynh đi làm qua phà mỗi ngày, cần có phương án dự phòng cho những hôm phà đông, đường kẹt hay thời tiết xấu khiến về trễ. Một người thân hoặc hàng xóm tin cậy ở gần trường có thể đón con thay là điều rất đáng quý ở vùng xa.
Trẻ chuyển từ trường nội thành về: giúp con thích nghi
Trẻ chuyển từ một trường đông học sinh trong nội thành về trường vùng ven thường gặp hai cảm giác trái ngược: nhẹ nhõm vì lớp ít người, sân rộng, nhưng cũng lạc lõng vì bạn bè đã chơi với nhau từ nhỏ, giọng nói, cách chơi khác. Vài tuần đầu là giai đoạn quan trọng; phụ huynh nên hỏi con mỗi ngày về chuyện ở lớp, không chỉ hỏi điểm số.
Cho con tham gia các hoạt động chung của trường, của xóm như đá bóng chiều, sinh hoạt đội, đi biển với bạn cùng lớp có người lớn đi kèm, giúp con hoà nhập nhanh hơn. Mời bạn cùng lớp về nhà chơi cũng là cách để phụ huynh làm quen với các gia đình trong khu.
Chương trình học ở trường công lập theo khung chung, nên về kiến thức con không bị lệch. Nếu con học trước đó có thêm ngoại ngữ, năng khiếu, nên tìm cách duy trì bằng học trực tuyến hoặc lớp gần nhất, tránh để đứt quãng rồi mất hứng thú.
Chi phí học tập gồm những khoản nào
Thay vì so học phí giữa các trường, phụ huynh ở Cần Giờ nên liệt kê đủ các khoản cấu thành chi phí học tập của con, vì ở vùng xa, khoản lớn nhất nhiều khi không nằm ở nhà trường. Các khoản thường gặp gồm: các khoản thu theo quy định của trường, đồng phục, sách vở, bán trú nếu có, học thêm, và đặc biệt là chi phí đi lại hoặc ở trọ.
Với học sinh cấp ba ở ấp xa hay ở đảo, tiền trọ, tiền ăn, tiền xe về nhà cuối tuần có thể chiếm phần lớn chi phí. Ví dụ giả định: hai bạn cùng lớp, một bạn nhà gần trường đi xe đạp, một bạn ở trọ; chi phí học tập cả năm của hai gia đình có thể chênh nhau nhiều lần dù cùng đóng các khoản như nhau ở trường. Gia đình khó khăn nên hỏi nhà trường, UBND xã về các chính sách miễn giảm, hỗ trợ học sinh đang áp dụng.
Câu hỏi thường gặp
Ở Cần Giờ có đủ trường cho con học không?
Mầm non, tiểu học và trung học cơ sở có ở hầu hết các xã, thường gần khu dân cư. Trường trung học phổ thông ít hơn, học sinh ở ấp xa và đảo Thạnh An khi lên cấp ba thường phải đi xa hoặc ở trọ. Hỏi trực tiếp trường gần nhà để biết tình hình cụ thể.
Mới chuyển về Cần Giờ thì xin học cho con thế nào?
Đăng ký cư trú cho gia đình theo quy định, sau đó liên hệ trường thuộc địa bàn cư trú hoặc UBND xã để biết hồ sơ và thời gian tiếp nhận. Mang theo giấy khai sinh, học bạ, giấy chuyển trường nếu có. Chuyển giữa năm cần liên hệ sớm.
Học sinh Cần Giờ thi vào lớp 10 như thế nào?
Học sinh thi tuyển vào lớp 10 công lập theo quy chế chung của TP.HCM và đăng ký nguyện vọng vào các trường. Gia đình nên tính quãng đường đi học khi chọn nguyện vọng. Quy chế từng năm do cơ quan quản lý giáo dục thành phố công bố, cần đọc bản hiện hành.
Cho con đạp xe đi học trên đường xuyên rừng có an toàn không?
Nhiều học sinh vẫn đạp xe đi học hằng ngày. Cần dạy con đi sát lề phải, đi hàng một, có đèn và áo phản quang, nhất là mùa mưa trời tối sớm. Không cho con lội qua đoạn ngập triều hoặc dừng chơi gần mép sông, rạch.
Ở Cần Giờ có lớp học thêm, ngoại ngữ cho trẻ không?
Có, nhưng ít hơn nội thành và tập trung quanh các cụm dân cư lớn. Nhiều gia đình kết hợp học trực tuyến với giáo viên ở nơi khác. Trước khi đăng ký học trực tuyến, kiểm tra sóng mạng ổn định ở nhà, nhất là nhà gần rừng, ven rạch.
Trẻ sống ở Cần Giờ có cần học bơi không?
Rất cần. Vùng sông rạch, bãi bồi và biển ở Cần Giờ tiềm ẩn nguy cơ đuối nước. Cho trẻ học bơi ở nơi có người hướng dẫn, dạy trẻ không tự xuống sông rạch, không chơi gần mép nước khi không có người lớn, nhất là giờ triều lên.